Aby wojna nigdy się nie powtórzyła – "Hekatomba Janowa Lubelskiego"

„Janów płoną, dym, kurz i rozpacz – wspomina Krystyna Skrzat, która we wrześniu 1939 roku była uczennicą czwartej klasy szkoły podstawowej. „Ukrywaliśmy się w piwnicy, moja mama przykryła mnie i moje rodzeństwo płaszczem, aby uchroniło to nas od krzywdy. Mój dom cudem ocalał” – wspomina 98 – letnia Pani Krystyna.

Z wojennymi przeżyciami dzieli się także Jadwiga Królikowska, która pamięta czas wojny, bombardowanie Janowa Lubelskiego, ze łzami w oczach mówi „ciężko mi do tego wraca”.

Pani Jadwiga urodzona we wrześniu 1928 roku, pamięta jak musiała schronić się z rodzicami, rodzeństwem w lesie. Ten niepokój, strach…zgliszcza Janowa Lubelskiego po trzech bombardowaniach. I odgłosy nadlatujących samolotów, zrzucanie bomb i ta niemoc, bezradność. Mama Tomasza Żuławskiego – regionalisty, pamięta, że podczas nalotów uciekła w pole, było to pole kapusty, położyła się na ziemi wśród warzyw i tak leżała podczas zrzucania bomb. Dzień 8, 13 i 15 września to trzy dni bombardowania miasta, które nie spodziewało się takiego kataklizmu, hekatomby.

Dnia 28 września br., w Janowskim Ośrodku Kultury odbyła się premiera filmu  dokumentalnego "Hekatomba Janowa Lubelskiego". Filmu, który dotyczy tragicznych wydarzeń z września 1939 roku, które miały miejsce w Janowie Lubelskim. Jego realizacja

jest ukłonem wobec tych wszystkich, którzy we wrześniu 1939 roku, stracili życie, swój dorobek, swoich najbliższych (w wyniku trzeciego bombardowania, miasto zostało zniszczone w 92%.).

Pomysłodawcą realizacji filmu był Krzysztof Kołtyś Burmistrz Janowa Lubelskiego, a został zrealizowany przez Centrum Spotkania Kultur w Lublinie Ryszarda Montusiewicza i Bognę Bender - Motyka we współpracy z Muzeum Regionalnym w Janowie Lubelskim, którego Dyrektorem jest Justyna Flis. Muzeum na potrzeby filmu udostępniło archiwalne zdjęcia i dokumenty, a także służyło pomocą w kontakcie ze świadkami wydarzeń z września 1939 r. oraz miejscowymi badaczami tego okresu historii.

Podczas projekcji filmu, na sali obecna była Krystyna Skrzat i Jadwiga Królikowska. Ich wspomnienia zostały także zawarte w filmie, jak również prof. Witolda Mazurowskiego, czy wspomnienia mamy Tomasza Żuławskiego. Wzbogacone o wiedze badaczy tematu regionalistów: Zenona Baranowskiego, Tomasza Żuławskiego, Burmistrza Janowa Lubelskiego Krzysztofa Kołtysia, ks. Tomasza Lisa Proboszcza parafii pw. Św. Jana Chrzciciela. 

W spotkaniu uczestniczył Krzysztof Kołtyś Burmistrz Janowa Lubelskiego, Tomasz Krzysztoń Zastępca Burmistrza Janowa Lubelskiego, były Zastępca Burmistrza Czesław Krzysztoń, Przewodnicząca Rady Miejskiej Bożena Czajkowska, Sekretarz Gminy Magdalena Kolasa. Ks. Waldemar Farion Proboszcz Parafii Św. Jadwigi Królowej w Janowie Lubelksim,  Radni Rady Miejskiej, Radni Powiatu Janowskiego, mieszkańcy Janowa Lubelskiego i okolic oraz rodzina Pani Krystyny Skrzat i Jadwigi Królikowskiej.

Po projekcji była możliwość spotkania i rozmowy z bohaterami filmu, regionalistami Tomaszem Żuławskim, Zenonem Baranowskim, jak również możliwość zakupu publikacji „Apokalipsa Janowska” autorstwa Zbigniewa Baranowskiego

Natomiast 29 września, film został wyświetlony dla wszystkich szkół z terenu naszej gminy.

Dnia 4 października br.,  film zostanie zaprezentowany w Gdyni w ramach pokazu specjalnego podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW.

Tekst i foto: Dorota Kozdra