sobota, 28 maj 2016, Imieniny: Augustyna, Jaromira, Wilhelma

Wincenty Sowa - „VIS”

Wincenty Sowa - „VIS”
Zasłużony dla Janowa Lubelskiego

Wincenty Sowa pseudonim „Vis”- urodził się 5.04.1914 r. w Janowie Lubelskim. Mieszkaniec wsi Ruda (Janów Lubelski). Był najstarszy z trojga rodzeństwa. Ukończył szkołę powszechną i gimnazjum (mała matura) w Janowie Lubelskim, następnie w 1934 r. Liceum Handlowe w Przemyślu. W 1936 r. służył w wojskowej Szkole Podchorążych w Tomaszowie Lubelskim (uzyskał tam stopień podporucznika), skąd po wybuchu wojny został skierowany do 8 Pułku Piechoty w Lublinie. Po przegranej kampanii wrześniowej wrócił do Janowa i ożenił się z Janiną Jeżynkówną (żyje do dziś), z którą miał córkę Marylę (nie żyje).

W działalności konspiracyjnej Wincenty posługiwał się pseudonimem „Orzechowski”. Od początku 1943 r. tworzył oddział partyzancki Narodowych Sił Zbrojnych. Oddział składał się z uczniów janowskiego gimnazjum oraz mieszkańców okolicznych wiosek (m.in. „Motyl”, „Sosna”, Białek, Paweł Olech i Andrzej Pikula). Dołączyli do nich później żołnierze z placówki w Białej z dowódcą Adamem Jaroszem. Początkowo oddział liczył ok. 35 żołnierzy, później powiększył swój stan osobowy. W tym czasie W. Sowa zmienił swój pseudonim „Orzechowski” na „Vis”, wyrażał on z jednej strony szacunek dla broni, którą zawsze miał przy sobie, z drugiej zaś strony zawierał jego inicjały :WI- ncenty S-owa.

Od lipca 1943 r. oddział „Visa” wszedł w skład zgrupowania NSZ dowodzonego przez kpt. Leonarda Zub-Zdanowicza ps. „Zęba”. W składzie zgrupowania były oddziały „Stepa”, „Cichego”, „Znicza”, „Jacka” i „Dymszy”, operujące samodzielnie i koncentrowane na czas większych operacji. Jesienią 1943 r. oddział „Visa” stacjonował w obozie „Zęba” nad rzeką Sanną. Oddział brał również udział w akcjach wraz z oddziałami AK – kpt. Tadeusza Sztumberg-Rychtera „Żegoty”, por. Tadeusza Kuncewicza „Podkowy”, por. Jana Turowskiego „Norberta”, por. Adama Piotrowskiego „Doliny” oraz placówki AK Zaklików - w nocy z 7 na 8 września 1943 r. opanowano Janów Lubelski i magazyny. Odział Wincentego Sowy brał też udział w zwycięskiej walce zgrupowania NSZ z niemiecką ekspedycją pacyfikacyjną na trasie Borów - Gościeradów w „Szczeckich Dołach” w listopadzie 1943 r.

Oddział „Visa” operował w rejonie Janowa Lubelskiego, zajmował się likwidowaniem skazanych wyrokiem Wojskowych Sądów Specjalnych, konfidentów oraz straży leśnej, nadzorującej barbarzyńskie wycinanie lasów. Ochraniał stacjonującą w Lasach Janowskich szkołę podoficerską przy oddziale AK por. Bolesława Ostrowskiego ps. „Lanca”.

Po wejściu sowietów w lipcu 1944 r. „Vis” rozwiązał oddział, przeniósł się do Lublina i zamieszkał na ul. Lubartowskiej 31.

Jesienią 1944 r. NKWD rozpoczęło aresztowania. Po denuncjacji przez konfidentów lubelskie UB aresztowało W. Sowę.

Kapitan „Vis” przeszedł na Zamku w Lublinie okrutne śledztwo, był straszliwie torturowany mimo tego milczał, nie wydał nikogo.

Po śledztwie 9.11.1944 r. Sąd Wojskowy Garnizonu Lubelskiego na niejawnej rozprawie wydał na niego wyrok.

20 listopada 1944 r. o godz. 16:10 został rozstrzelany przez oprawców z UB. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

  1. Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim.
  2. Józef Łukasiewicz, Kawalerowie Virtuti Militari związani z Ziemią Janowską, w: „Janowskie Korzenie”, 2006 r., nr 12.

Dodano: 14 października 2010 r.

Twój pomysł - europejskie pieniądze
eu
Projekt współfinansowany ze Środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Lubelskiego na lata 2007-2013.
Projektowanie i tworzenie stron www