wtorek, 21 listopad 2017, Imieniny: Janusza, Marii, Konrada

Pogoda w Janowie

Stanisław Kostka Zamoyski

Stanisław Kostka Zamoyski
XII Ordynat Ordynacji Zamoyskiej

Stanisław Kostka Zamoyski herbu Jelita urodził się 13 stycznia 1775 w Warszawie, zmarł 2 kwietnia 1856 w Wiedniu – prezes Rządu Centralnego Wojskowego Tymczasowego Obojga Galicji w 1809, senator-wojewoda Księstwa Warszawskiego (1810), Odznaczony został Orderem Orła Białego 16 czerwca 1812 r. W 1812 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława. Prezes Senatu Królestwa Polskiego od 29 stycznia 1822 do 20 lipca 1831. Był synem Andrzeja Hieronima Zamoyskiego (1716-1792) - kanclerza wielkiego koronnego i księżnej Konstancji Czartoryskiej - córki Stanisława Kostki Czartoryskiego - cześnika wielkiego litewskiego. Przeciwnik powstania listopadowego. Żonaty z księżniczką Zofią z Czartoryskich (1780-1837) - Damą Krzyża Gwiaździstego, córką generała Adama Kazimierza Czartoryskiego. Miał z nią 11 dzieci. Urząd Ordynata piastował w latach 1801-1831. To właśnie on w celu uzdrowienia tutejszego przemysłu sprowadził w latach 1805-1816 do Janowa kilkudziesięciu wykwalifikowanych sukienników niemieckich, zamieszkiwali oni Błonie-grunty ordynackie. Sprowadzeni sukiennicy otrzymali nowe domy na ogólna sumę 6900 złp, którą spłacali ratami. W kwietniu 1816 roku Stanisław Zamoyski polecił swej administracji, by utworzyła dwa cechy: wąskiego i szerokiego sukna. Oprócz tego wybudowanie folusza, sprowadzenie maszyn niezbędnych do gręplowania i przędzenia wełny. Ponadto nakazał administracji by ta sprowadziła z Bielska Białej wykwalifikowanego farbiarza, zawarła kontrakt na dostawę sukna janowskiego dla wojska, udzieliła pomocy w materiałach budowlanych oraz udzieliła pomocy tym sukiennikom, którzy jej naprawdę potrzebują.

Również na polecenie Ordynata administracja ordynacji opracowała regulamin dla tutejszych sukienników (oczywiście przy współpracy z nimi), oparty na regulaminie z 1743 roku pochodzącym z Józefowa nad Wisłą. Regulamin ten dotyczył majstrów szerokiego i wąskiego sukna, rozgraniczając jednak, te specjalności. Zabroniono rzemieślnikom specjalistom od sukien wąskich tkania szerokich i odwrotnie. Oprócz tego opracowany został regulamin dla czeladników.

Faworyzacja przez Ordynata sukienników Niemców, doprowadziła wkrótce do rozłamu w samym cechu. Miejscowi sukiennicy zarzucali cudzoziemcom, iż ci pragną założyć własny cech, oraz zamierzają rządzić sukiennikami janowskimi. Wkrótce jednak spory te ucichły i już od 1816 roku zarówno sukiennicy miejscowi jak i sukiennicy Niemcy wystąpili solidarnie wobec groźby przedsiębiorczych Żydów i ich kupców, którzy w tym roku zakładali konkurencyjne zakłady.

Ordynatowi udało się także uzyskać zezwolenie na eksportowanie sukna janowskiego do Rosji (eksportowane było od 1821 roku).

Za ordynacji Stanisława Zamoyskiego powstały plany rozbudowy Janowa w części znanej jako „Nowe Miasto” (zespół sądu i więzienia, domy komisarza obwodu, kancelarii i kasy). Dopełnieniem kompozycji „Nowego Miasta” były: „ogród spacerowy”, i pomnik wystawiony ku czci Tadeusza Kościuszki.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

  1. Hirsz Zbigniew Jerzy, „Położenie chłopów w kluczu janowskim w drugiej Polowie XVIII wieku”, Lublin 1962 
  2. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007
  3. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: ” Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000

Dodano: 26 marca 2010 r.

Twój pomysł - europejskie pieniądze
eu
Projekt współfinansowany ze Środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Lubelskiego na lata 2007-2013.
Projektowanie i tworzenie stron www