sobota, 18 listopad 2017, Imieniny: Klaudyny, Romana, Filipiny

Pogoda w Janowie

Marcin Zamoyski

Marcin Zamoyski
IV Ordynat Ordynacji Zamoyskiej

Z powodu bezpotomnej śmierci III Ordynata Jana „Sobiepana”, doszło do rodzinnych zatargów o objęcie Ordynacji. W 1668 roku Ordynację objęła siostra „Sobiepana” Gryzelda natomiast po jej śmierci Ordynację zagarnął Stanisław Koniecpolski. Po roku dobra wróciły w prawowite ręce - przejął je Marcin Zamoyski. Marcin Zamoyski herbu Jelita, urodził się ok. 1637 roku – zmarł zaś w 1689 roku – polski magnat, podskarbi wielki koronny od 1685. Syn Zdzisława Jana Zamoyskiego i Anny Zofii Lanckorońskiej. Był IV Ordynatem zamojskim, (od 1676), ale pierwszym Ordynatem z tzw. młodszej linii Zamoyskich. Był również podstolim lwowskim od 1677, wojewodą bracławskim od 1678, podolskim (1682), lubelskim od 1682. Był także starostą bełskim, płoskirowskim, bolimowskim i rostockim. Żoną Marcina była Anna Franciszka Gnińska, wojewodzianka chełmińska, z którą to miał 5 dzieci.

Marcin Zamoyski sprawnie administrował Ordynacją zaś mieszkańcom Janowa przyznał szereg nowych przywilejów.

8 czerwca 1680 roku komisja zesłana do Janowa przez tegoż Ordynata doprowadziła wreszcie do uporządkowania przestrzennego miasta. Oznaczone zostały granice miasta oraz ustalono wysokość podatku z pól, ogrodów, domów i od rzemieślników (przywilej ten dotyczył również Żydów). Mieszczanie natomiast zostali zwolnieni od pozostałych obciążeń dominialnych za wyjątkiem dziesięciny „zdawna należytey Kościołowi” i szarwarków na utrzymanie młyna i grobli. Dozwolono wreszcie miastu wolne propinowanie trunków: gorzałki i piwa, ustalając również od tego podatek.

W grudniu 1687 r. Marcin Zamoyski wydał dla Janowa nowy przywilej, będący w istocie potwierdzeniem wszystkich poprzednich przywilejów nadanych miastu od jego lokacji, choć rozbudowanym o pewne kwestie. Dokumentem tym uważanym za nową lokację zezwolono na mocy poprzednich praw i przywilejów rządzić się prawem magdeburskim. Uregulowane zostały zasady działania władz miejskich i ustalono zasady wyboru cechmistrzów dla powstających w mieście cechów. Propinacje gorzałki i piwa zaś rozszerzono o miód ustalając równocześnie stosowany podatek od jego produkcji. Oprócz tego ordynat dodał trzy kolejne jarmarki i zezwolił mieszkańcom pobierać targowe na rzecz miasta.

Ten słusznie nazywany drugim fundatorem Ordynacji, czwarty ordynat Marcin Zamoyski zmarł 17 czerwca 1689 roku, a zarząd Ordynacją przejęła po nim wdowa Anna.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

  1. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007
  2. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: „Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000

Dodano: 20 marca 2010 r.

Twój pomysł - europejskie pieniądze
eu
Projekt współfinansowany ze Środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Lubelskiego na lata 2007-2013.
Projektowanie i tworzenie stron www