środa, 22 listopad 2017, Imieniny: Cecylii, Marka, Maura

Pogoda w Janowie

Jan Tomasz Zamoyski

Jan Tomasz Zamoyski

Urodzony 12 czerwca 1912 r. w Klemensowie, polski szlachcic, XVI-ty, a zarazem ostatni ordynat Ordynacji Zamojskiej, senator II kadencji. Syn Maurycego Klemensa Zamoyskiego (1871–1939), polityka, XV-ego Ordynata i Marii Róży z Sapiehów. Mąż Róży z Żółtowskich, ojciec Marcina Zamoyskiego, Gabrieli Bogusławskiej, Elżbiety Daszewskiej, Marii Ponińskiej i Agnieszki Rożnowskiej.

Jan Tomasz Zamoyski z wykształcenia ekonomista, studiował w Instytucie Handlu i Ekonomii w Nancy oraz w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. W latach 1939–1944 był XVI ordynatem Ordynacji Zamoyskiej. W okresie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. Podczas pacyfikacji Zamojszczyzny wraz z żoną Różą, córką Andrzeja i ks. Wandy Czetwertyńskiej, uratowali z hitlerowskiego obozu w Zwierzyńcu 460 zabranych matkom siedmio-ośmioletnich dzieci. Dla 1500 chorych dzieci utworzył 4 szpitale, w tej sprawie interweniował u dowódcy SS na dystrykt lubelski Odilo Globocnika. Po wkroczeniu Sowietów do Polski okrzyknięto ordynata wrogiem reformy rolnej, w wyniku której stracił majątek ordynacji i trafił do więzienia. W 1949 roku został skazany na 15 lat więzienia. Spędził tam aż 8 lat. Nie dał się złamać, mimo że stosowano wobec niego tortury. Pracował następnie około 20 lat dla szwajcarskich linii lotniczych Swissair.

XVI ordynat Jan Tomasz Zamoyski był człowiekiem, który za wszelka cenę bronił dziedzictwa narodowego, a przykładem jest niebezpieczna akcja, jaką przeprowadził podczas II wojny ratując zbiory ze skarbca zamojskiej kolegiaty. Ukrył je w Zwierzyńcu, by później mogły wrócić na swoje miejsce.

W 1990 r. Jan Tomasz Zamoyski uczestniczył w obchodach 350-lecia Miasta Janowa Lubelskiego. Obchody obejmowały otwarcie wystawy, którą to uroczyście otworzył ordynat. Otrzymał on wówczas tytuł Honorowego Obywatela Miasta Janowa Lubelskiego.

W tym samym roku ordynat stanął także na czele Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. Rok później został senatorem II kadencji z województwa zamojskiego, na pierwszym posiedzeniu pełnił funkcję Marszałka Seniora. Zasiadał w klubie parlamentarnym Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. Bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z ramienia BBWR. W 1995 roku prezydent Lech Wałęsa uhonorował hrabiego najwyższym polskim odznaczeniem Orderem Orła Białego, a w 1996 roku Rada Miasta Zamościa nadała XVI ordynatowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta. Zmarł 29 czerwca 2002 roku.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

  1. Archiwum Muzeum Regionalnego w Janowie Lubelskim.

Dodano: 6 października 2010 r.

Twój pomysł - europejskie pieniądze
eu
Projekt współfinansowany ze Środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Lubelskiego na lata 2007-2013.
Projektowanie i tworzenie stron www