wtorek, 21 listopad 2017, Imieniny: Janusza, Marii, Konrada

Pogoda w Janowie

Jan „Sobiepan” Zamoyski

Jan „Sobiepan” Zamoyski
III Ordynat Ordynacji Zamoyskiej

Jan Sobiepan Zamoyski herbu Jelita, urodzony 9 kwietnia 1627 w Zamościu - zmarł 7 kwietnia 1665 tamże, III Ordynat zamojski, wojewoda sandomierski od 1659, wojewoda kijowski od 1658, podczaszy wielki koronny od 1655, krajczy wielki koronny od 1653, generał ziem podolskich od 1637, starosta kałuski i rostocki. Rodzicami jego byli Tomasz Zamoyski oraz Katarzyna Ostrogska Zamoyska. Po śmierci Katarzyny Zamoyskiej, objął zarząd nad Ordynacją Zamoyską stając się zarazem III Ordynatem. W marcu 1658 r. ożenił się on z panną z fraucymeru królowej Ludwiki Marii, Francuzką Marią Kazimierą d’Arquien de la Grange, późniejszą królową Marysieńką Sobieską.

Jan Zamoyski podobnie jak jego matka Katarzyna, starał się być dobrym gospodarzem poświęcając wiele uwagi sprawom miasta, o czym świadczą wystawione przez niego ordynacje.

29 kwietnia 1652 roku w Zwierzyńcu wydana zostaje pierwsza ordynacja, w której to z powodu wyludnienia miasta wskutek wojen i zaraz Jan zezwala Żydom na osiedlenie się w Janowie i wykonywanie działalności rzemieślniczej zwalniając ich od płacenia podatków na 15 lat. Zakazuje im jednak budowy domów w obrębie rynku i w pobliżu kościoła katolickiego.

Kolejny przywilej z 29 maja 1654 roku wydany w Zamościu także dotyczy Żydów, a poprzez nich i całej społeczności. W przywileju tym Ordynat zezwala Żydom na osiedlenie się i nabywanie posesji w mieście oraz na wybudowanie w rynku 8 kramnic mających ułatwić im handel.

Sprawę społeczności żydowskiej poruszał także przywilej z 29 maja 1664 roku. Tym razem jednak ze względu na znaczny wzrost liczby Żydów w Janowie Jan „Sobiepan” zakazał im kupować czy nawet arendować od chrześcijan domy w rynku, nad czym czuwać miała wyznaczona przez ordynata komisja. Dokument z 1664 roku poruszył również inną, niezwykle ważną dla miasta sprawę, a mianowicie zawierał zapowiedź uporządkowania przestrzennego miasta Janowa. Jan „Sobiepan’ obiecał bowiem miastu wyznaczyć komisje w celu rozmierzenia, pól i łąk miejskich. Oprócz tego ordynat zgodził się również na wydłużenie janowianom ‘wolnizny” na 26 lat.

Jan „Sobiepan’ Zamoyski zmarł 7 kwietnia 1665 roku a jego bezpotomna śmierć zakończyła ród wielkiego hetmana i stała się powodem zatargów rodzinnych.

Ciekawostki:

Przydomek "Sobiepan" oznacza, iż Jan Zamoyski cenił sobie niezależność; nie znosił, gdy ktoś narzucał mu własną wolę czy zasady postępowania. Można powiedzieć, że był panem dla samego siebie. Przydomek ten rozpowszechnił Henryk Sienkiewicz w swoim Potopie, którego Zamoyski jest bohaterem. Prywatnie miał skłonności do nadużywania alkoholu i kobieciarstwa, uznawany był też za osobę bez poważniejszych ambicji politycznych, posiadał jednak ogromną fortunę oraz z powodzeniem dowodził na polu walki.

Tekst: Aneta Malinowska

Źródła:

  1. Hirsz Zbigniew Jerzy, „Położenie chłopów w kluczu janowskim w drugiej Polowie XVIII wieku”, Lublin 1962
  2. Malinowska Aneta, „Historia Janowa Lubelskiego od 1640 do 1866”, Biłgoraj 2007
  3. Rożek Helena, „Powstanie Janowa Lubelskiego i jego rozwój w okresie staropolskim”, w: ”Janów Lubelski 1640-2000”, Janów Lubelski 2000
Twój pomysł - europejskie pieniądze
eu
Projekt współfinansowany ze Środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Lubelskiego na lata 2007-2013.
Projektowanie i tworzenie stron www